دستورالعمل نحوه تعدیل آحاد بهای پیمان

بسمه تعالی

ریاست جمهوری
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور
رییس سازمان

بخشنامه به دستگاه‌های اجرایی، مشاوران و پیمانکاران
شماره: ۱۰۱/۱۷۳۰۷۳
تاریخ: ۱۳۸۲/۹/۱۵
موضوع: دستورالعمل نحوه تعدیل آحادبهای پیمان‌ها

به استناد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه و آیین‌نامه اجرایی آن (تصویب‌نامه شماره ۶۱۵۰۰ مورخ ۱۳۶۳/۷/۲۱ هیات وزیران) و در چارچوب نظام فنی و اجرایی طرح‌های عمرانی کشور (تصویب‌نامه شماره ۲۴۵۲۵ مورخ ۱۳۸۹/۸/۱۵ هیات وزیران)؛ به پیوست دستورالعمل جدید روش تعدیل آحاد بهای پیمان‌ها از نوع گروه اول (لازم‌الاجرا) که به تصویب شورای عالی فنی رسیده است، در ۸ صفحه ابلاغ می‌گردد، تا برای کارهایی که پس از ابلاغ این بخشنامه مبادرت به اخذ پیشنهاد قیمت به روش مناقصه یا ترک مناقصه می‌شود، ملاک عمل قرار گیرد.

در صورتی که دستگاه‌های اجرایی اسناد مناقصه‌ای را برای اخذ پیشنهاد قیمت در اختیار پیمانکاران قرار داده باشند، لازم است یک نسخه از این بخشنامه و دستورالعمل پیوست آن را بعنوان دستورالعمل جایگزین دستورالعمل تعدیل قبلی برای آنها ارسال دارند تا پیمانکاران پیشنهاد قیمت خود را بر این اساس ارائه نمایند. با توجه به اینکه در دستورالعمل پیوست، شاخص مبنای دوره سه‌ماهه مربوط به محاسبه فهرست‌های پایه حذف شده است، بنابراین چنانچه در فاصله زمانی ابلاغ دو فهرست بهای پایه متوالی که معمولاً حدود یکسال است، تغییرات قابل ملاحظه‌ای در قیمت‌ها ایجاد شود، این سازمان ضرایب متناسی را ابلاغ خواهد نمود تا با اعمال آن، برآورد هزینه کارها بهنگام شوند.

معاون رئیس و رئیس سازمان

بسمه تعالی

دستورالعمل نحوه تعدیل آحادبهای پیمانها
صفحه ۱ از ۸
پیوست بخشنامه شماره ۱۰۱/۱۷۳۰۷۳ مورخ ۱۳۸۲/۹/۱۵

۱. تعاریف
تعاریف زیر به واژه‌ها و اصطلاحاتی اختصاص دارد که در این دستورالعمل مورد استفاده قرار می‌گیرند.

۱-۱. دوره
هر یک از سه‌ماهه‌های منتهی به خرداد، شهریور، آذر یا اسفند.

۲-۱. شاخص
عددی که متوسط تغییرات قیمت هر دوره را نسبت به دوره پایه نشان می‌دهد.

۳-۱. دوره پایه
دوره‌ای که تمامی شاخصهای مربوط به آن عدد صد (۱۰۰) است.

۴-۱. فهرست بها
هر یک از فهرست‌های واحد بهای پایه در رشته‌های مختلف که از طرف سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ابلاغ می‌شود.

۵-۱. شاخص گروهی (فصلی)
عددی که متوسط تغییرات قیمتهای واحد اقلام یک فصل از فهرست بهای واحد پایه در هر دوره را نسبت به دوره پایه نشان می‌دهد.

۶-۱. شاخص رشته‌ای
عددی که متوسط تغییرات قیمتهای واحد اقلام یک رشته از فهرست بهای واحد پایه در هر دوره را نسبت به دوره پایه نشان می‌دهد.

۷-۱. شاخص کلی
عددی که متوسط تغییرات قیمتهای واحد اقلام تمامی فهرستهای واحد پایه در هر دوره را نسبت به دوره پایه نشان می‌دهد.

دستورالعمل نحوه تعدیل آحادبهای پیمانها

پیوست بخشنامه شماره ۱۰۱/۱۷۳۰۷۳ مورخ ۱۳۸۲/۹/۱۵

۸-۱ شاخص مبنای پیمان

۸-۱-۱ در مناقصه
یک دوره سه‌ماهه قبل از دوره سه‌ماهه ای که آخرین روز مهلت تعیین شده توسط کارفرما برای تسلیم پیشنهاد قیمت پیمانکار در آن واقع شده است.

۸-۲-۱ در ترک مناقصه
یک دوره سه‌ماهه قبل از دوره سه‌ماهه ای که پیشنهاد نهایی پیمانکار به‌صورت کتبی تسلیم کارفرما شده است.

۹-۱ شاخص دوره انجام کار
شاخص دوره انجام کار، مربوط به آن دوره.

۱۰-۱ کارکرد دوره
مبالغ کارهای انجام شده طی آن دوره، شامل عملیات اجرایی، مصالح پایدار و هزینه تجهیز یا برچیدن کارگاه.

۱۱-۱ ضریب تعدیل
ضریبی که از رابطه:

(شاخص دوره انجام کار / شاخص مبنای پیمان) = ضریب تعدیل

بدست می‌آید.

۱۲-۱ کارهای جدید
کارهایی که پس از انعقاد پیمان، در حین اجرای عملیات و در چارچوب موضوع پیمان به پیمانکار ابلاغ شود و برای آنها قیمت و مقدار در فهرست بهای منضم به پیمان پیش‌بینی نشده است.

۱۳-۱ تاخیر مجاز
آن بخش از تمدید مدت پیمان که خارج از قصور پیمانکار باشد.

دستورالعمل نحوه تعدیل آحادبهای پیمانها
پیوست بخشنامه شماره ۱۰۱/۱۷۳۰۷۳ مورخ ۱۳۸۲/۹/۱۵
صفحه ۳ از ۸

۱-۴-۱. تاخیر غیرمجاز
آن بخش از تطویل مدت پیمان که ناشی از قصور پیمانکار باشد.

۱۵-۱. مدت پیمان
مدت اولیه پیمان با احتساب تاخیرهای مجاز (تمدید مدت) خارج از قصور پیمانکار.

۱۶-۱. مبلغ کارکرد صورت وضعیت
تفاوت مبلغ صورت‌وضعیت موردنظر با صورت‌وضعیت قبلی برای هر فصل از هر یک از فهرست‌های منضم به پیمان.

۲. انتخاب نوع شاخص برای محاسبه تعدیل
۲-۱. پیمان‌هایی که براساس قیمت‌های واحد پایه منعقد شده‌اند.

۲-۱-۱. مبلغ کارکرد
مبلغ کارکرد با شاخص‌های گروهی (فصلی) فهرست بهای واحد پایه مربوط تعدیل می‌شود.

۲-۱-۲. مبلغ تجهیز و برچیدن کارگاه
مبلغ تجهیز و برچیدن کارگاه با شاخص کلی تعدیل می‌شود.

۲-۱-۳. مبلغ مصالح پایکار
مبلغ مصالح پایکار هر فهرست پایه، با شاخص گروهی فصل‌های مربوط به مصالح موردنظر تعدیل می‌شود.

تبصره ۱: مبلغ مصالح پایکار مربوط به سیمان، شن و ماسه با شاخص‌های گروهی فصل "تن در" در فهرست مربوط تعدیل می‌شود.

دستورالعمل نحوه تعدیل احادیب پیمان‌ها
پیوست بخشنامه شماره ۱۰۱/۱۷۳۰۷۳ مورخ ۱۳۸۲/۹/۱۵
صفحه ۴ از ۸

تبصره ۲: در موارد خاص مانند قلت مبلغ برآورد و یا غیرقابل تفکیک بودن اقلام کار به فصول فهرست بها برای استفاده از شاخص‌های گروهی، با تشخیص دستگاه اجرایی می‌توان به‌جای شاخص گروهی از شاخص یا شاخص‌های رشته‌ای مربوط استفاده کرد. در این صورت باید مراتب با تعیین رشته و یا رشته‌های مربوط در اسناد و مدارک مناقصه و پیمان درج شود. در غیر این صورت در تمام حالات برای محاسبه تعدیل از شاخص‌های گروهی برای اقلام کار و کلی کار تجهیز و برچیدن کارگاه طبق ضوابط این دستورالعمل استفاده خواهد شد.

۴-۱-۲. اقلام ستاره‌دار
ردیف‌های غیرپایه (اقلام ستاره‌دار) که برای آنها قیمت پایه تهیه نشده است و هنگام تهیه برآورد قیمت آنها مطابق دستورالعمل مربوط تعیین و تصویب می‌گردد، مشابه سایر ردیف‌های فصل مربوط تعدیل می‌شوند.

۵-۱-۲. کارهای جدید
۱-۵-۱-۲. قیمت کارهای جدیدی که از فهرست بهای واحد پایه منضم به پیمان، یا فهرست بهای واحد پایه‌ای که قیمت پیمان از آن انتخاب می‌شود، با شاخص گروهی فصل مربوط تعدیل می‌گردد. شاخص مبنای تعدیل این نوع کارها، همان شاخص مبنای پیمان خواهد بود.

۲-۵-۱-۲. کارهای جدید در پیمان‌های منعقده براساس قیمت‌های واحد پایه، که برای آنها قیمت در فهرست منضم به پیمان، یا فهرست بهای واحد پایه‌ای که قیمت پیمان از آن انتخاب شده است، با شاخص گروهی فصل مربوط تعدیل می‌شود. شاخص مبنای تعدیل این نوع کارها، شاخص دوره سه‌ماهه‌ای است که براساس قیمت‌های آن دوره، قیمت کار جدید تعیین و تصویب شده است. برای محاسبه تعدیل در این حالت ابتدا قیمت کار جدید به عدد حاصل از عبارت:
[(۰/۹۵ + ۰/۰۵) / شاخص پیمان] / شاخص مبنای کار جدید
تقسیم می‌گردد، تا به قیمت‌های دوره سه ماهه مربوط به مبنای پیمان تبدیل شود، سپس مانند سایر ردیف‌های قیمت منضم به پیمان، تعدیل می‌گردد.

دستورالعمل نحوه تعدیل آحادبهای پیمانها صفحه ۵ از ۸

پیوست بخشنامه شماره ۱۰۱/۱۷۳۰۷۳ مورخ ۱۳۸۲/۹/۱۵

۶-۱-۲ در کارهایی که به عللی از «شرایط ویژه»، طبیعت و نوع کار، استفاده مستقیم از شاخص‌های فهرست‌های پایه و یا روش تعدیل این دستورالعمل مناسب نیست، دستگاه اجرایی باید قبل از واگذاری، روش موردنظر برای تعدیل قیمت این نوع کارها را طی گزارش توجیهی به سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (دبیرخانه شورای عالی فنی) پیشنهاد کند تا پس از تصویب شورای عالی فنی، ملاک عمل قرار گیرد.

۲-۲. پیمان‌هایی که فهرست بهای واحد پایه برای آنها ابلاغ نشده است. در این پیمان‌ها تطبیق فهرست‌بهای موردنظر با انواع فهرست‌های پایه و فصل‌های مربوط به آنها هنگام تهیه فهرست مقادیر و برآورد کار و قبل از ارجاع توسط دستگاه اجرایی انجام می‌شود. نرخ پیمان این نوع کارها مطابق روش این دستورالعمل مورد تعدیل قرار می‌گیرد. قیمت کارهای جدید در این پیمان‌ها طبق مفاد بند (۲-۵-۱-۲) تعدیل می‌گردد.

۳. تعدیل بخش ارزی
در پیمان‌هایی که تمام یا بخشی از پرداختهای آنها ارزی است، در صورت نیاز به تعدیل بخش ارزی، باید مطابق بند (۶-۱-۲) عمل گردد.

۴. شاخص تعدیل کارکرد در دوره تأخیر

۱-۴. تأخیر مجاز
عملیات اجرا شده در مدت تأخیر مجاز با شاخص‌های دوره مربوط به انجام کار، تعدیل می‌شود.

۴-۱. تأخیر غیرمجاز
عملیات اجرا شده در مدت تأخیر غیرمجاز با متوسط شاخص‌های دوره‌های مربوط به مدت پیمان (مدت درج شده در پیمان و مدت‌های تمدید شده) تعدیل می‌شود.

پیوست بخشنامه شماره ۱۰۱/۱۷۳۰۷۳ مورخ ۱۳۸۲/۹/۱۵ در پایان مدت اولیه و یا هر تمدید پیمان، دستگاه اجرایی مکلف است به تقاضای پیمانکار تاخیرها را رسیدگی و شاخص‌های تعدیل کارکرد دوره‌های بعد را با توجه به نوع تاخیرها مشخص نماید. تا انجام این رسیدگی، تعدیل کارکردهای بعد از مدت اولیه یا هر تمدید پیمان، حسب مورد با شاخص‌های دوره سه ماهه مربوط به پایان مدت اولیه یا هر تمدید پیمان محاسبه و به‌صورت علی‌الحساب پرداخت خواهد شد.

۱-۵. برای محاسبه تعدیل هر صورت‌وضعیت، ابتدا دوره‌های مربوط به کارکرد آن صورت‌وضعیت مشخص شده، سپس با استفاده از شاخص‌های گروهی مربوط و شاخص مبنای پیمان، ضرایب تعدیل محاسبه می‌شود. مبلغ تعدیل هر فصل از حاصل‌ضرب ضریب تعدیل در مبلغ کارکرد صورت‌وضعیت آن فصل، مربوط به دوره (سه ماهه) موردنظر بدست می‌آید. مبلغ تعدیل صورت‌وضعیت حاصل‌جمع جبری مبالغ تعدیل کارکرد فصل‌ها، مصالح پایدار مربوط به هر فصل و تجهیز (یا برچیدن) کارگاه تا تاریخ صورت‌وضعیت موردنظر خواهد بود.

تبصره: به‌منظور تعیین دوره‌های سه ماهه هر صورت‌وضعیت برای مشخص شدن شاخص‌های دوره سه ماهه، تاریخ واقعی انجام کارها در کارگاه ملاک عمل است و سایر زمان‌ها مانند تاریخ تهیه صورت وضعیت و یا تاریخ ارسال آن ملاک نمی‌باشد.

۲-۵. تعدیل مبلغ مابه‌التفاوت بین آخرین صورت‌وضعیت موقت و قطعی: مبلغ مابه‌التفاوت بین آخرین صورت‌وضعیت موقت و صورت‌وضعیت قطعی، چنانچه مربوط به عملیات انجام شده بین تاریخ شروع پیمان و تاریخ آخرین صورت‌وضعیت موقت باشد، در صورت مشخص بودن دوره انجام، با شاخص‌های دوره مربوط و در غیر این صورت با متوسط شاخص‌های دوره‌های مدت پیمان تعدیل می‌شود.

دستورالعمل نحوه تعدیل آحادبهای پیمانها

صفحه ۷ از ۸

پیوست بخشنامه شماره ۱۰۱/۱۷۳۰۷۳ مورخ ۱۳۸۲/۹/۱۵

۵-۲-۱. چنانچه عملیات تمام یا قسمتی از مبلغ مابه‌التفاوت در مدت تاخیر غیرمجاز پیمان انجام شده باشد، تعدیل آن طبق مفاد بند (۵-۲) صورت می‌گیرد.

۵-۳. گرد کردن ضریب تعدیل
ضریب تعدیل با سه رقم اعشار در محاسبات وارد می‌شود. این ضریب ابتدا با چهار رقم اعشار محاسبه می‌گردد. چنانچه رقم چهارم اعشار پنج یا بزرگتر باشد، رقم چهارم حذف و یک واحد به رقم سوم اعشار اضافه می‌شود. در صورتی که رقم چهارم اعشار کوچکتر از پنج باشد، حذف می‌گردد.

۶. تعدیل پیمان‌هایی که خاتمه می‌یابند
چنانچه براساس اسناد و مدارک پیمان، بدون آنکه قصوری متوجه پیمانکار باشد، پیمان خاتمه داده شود، کارکرد پیمانکار طبق این دستورالعمل مشمول تعدیل آحادها خواهد بود.

۷. تعدیل پیمان‌هایی که فسخ می‌شوند
چنانچه براساس اسناد و مدارک پیمان، به علت قصور پیمانکار، پیمان فسخ شود، تعدیل مبلغ کارهای انجام شده طبق این دستورالعمل محاسبه می‌شود.

۸. تغییر ضریب ۰/۹۵ در رابطه ضریب تعدیل
۸-۱. در پیمان‌هایی که در مدت اولیه (مدت درج شده در موافقتنامه) به اتمام رسیده و تحویل موقت شوند، عدد ۰/۹۵ در رابطه "ضریب تعدیل" به عدد یک تبدیل می‌شوند.

۸-۲. در پیمان‌هایی که تا مدت پیمان (مدت اولیه بعلاوه تاخیرهای مجاز) به اتمام رسیده و تحویل موقت شوند، عدد ۰/۹۵ در رابطه "ضریب تعدیل" به عدد ۰/۹۷۵ تبدیل می‌شوند.

۸-۳. مابه‌التفاوت ناشی از تبدیل عدد ۰/۹۵ به یک یا ۰/۹۷۵ در مورد پیمان‌های مشمول، حسب مورد، همزمان با صورت‌وضعیت قطعی به پیمانکار پرداخت می‌شود.

دستورالعمل نحوه تعدیل احادی پیمانها
پیوست بخشنامه شماره ۱۰۱/۱۷۳۰۷۳ مورخ ۱۳۸۲/۹/۱۵
صفحه ۸ از ۸

۹. مبنای محاسبه تعدیل و نحوه ارائه آن

۱-۹. پیمانکار مبالغ تعدیل احادی را براساس صورت‌وضعیت‌های تایید شده توسط کارفرما محاسبه می‌نماید و صورت‌وضعیت‌ها را برای مهندس مشاور ارسال می‌دارد.

۲-۹. تا اعلام شاخص‌های قطعی دوره انجام کار، تعدیل صورت‌وضعیت‌ها با استفاده از آخرین شاخص‌های ابلاغ شده مربوط (موقت یا قطعی) محاسبه و به صورت علی‌الحساب پرداخت می‌شود. با اعلام شاخص‌های قطعی دوره انجام کار، تعدیل طبق این دستورالعمل محاسبه و مبالغ آن به صورت قطعی به حساب پیمانکار منظور می‌گردد.

۱۰. برای سهولت محاسبات و رسیدگی به آنها، استفاده از جدول‌های مناسب (مانند نمونه‌های پیوست) توصیه می‌شود.